|
زندگینامه
علی تجویدی
به سال 1298 شمسی در تهران خیابان ری متولد شد و از همان اوان كودكی زیر نظر مستقیم
پدرش هادی خان تجویدی كه خود هنرمندی بزرگ و از شاگردان ممتاز كمال الملك و اولین
استاد مینیاتور در ایران بود ، قرار داشت و چون پدر علاوه بر نقاشی و مینیاتور با
موسیقی هم آشنایی داشت و تار را نزد درویش فرا گرفته بود و آن را شیرین می نواخت ،
كم كم علی را با این ساز آشنا ساخت و پس از چندی كه وی به مرحله نوجوانی رسید و
وارد پیشاهنگی شد نواختن فلوت و " نت" موسیقی را نزد آقای ظهیرالدینی آموخت و از
شانزده سالگی ویلن را ابتدا نزد آقای سپهری آموخت و سپس مدت دو سال نزد استاد حسین
یاحقی به فرا گرفتن ردیف های موسیقی ایرانی مشغول گردید.
علی تجویدی پس از چندی به كلاس استاد ابوالحسن خان صبا رفت و
مدت هشت سال نزد ایشان به آموختن ویلن و سه تار همت گمارد و بنا به توصیه صبا برای
تكمیل تكنیك نواختن ویلن و آشنایی با موسیقی غرب ، چند سالی را نزد ملیك آبراهیمیان
و بابگن تامبرازیان رفت چرا كه استاد معتقد بود هنرجو یا دوستدار نوازندگی ویولون ،
برای استحكام انگشتان و آرشه ، باید چند سالی نزد یك معلم اروپایی ، متد گام های
خارجی و برخی از قطعات ساده موسیقی غربی را بنوازد .
تجویدی پس از آن برای تكمیل هنر موسیقی چندین سال به مطالعه
در زمینه " هارمونی" و اركستراسیون نزد هوشنگ استوار پرداخت به طوری كه بسیاری
از آهنگهایی كه قبلا ساخته بود مانند:آزاده ام ، صبرم عطا كن ، پشیمانم را شخصا
برای اركستر بزرگ تنظیم و اجرا نمود .
از آنجا كه موسیقی ایرانی با ادبیات فارسی و فلسفه و عرفان
شرق بستگی كامل دارد و رشته تحصیلی او هم در زمینه ادبیات فارسی بود لذا در كنار
كار موسیقی ایرانی از مطالعه كتب در این زمینه غفلت نورزید و ضمن آموزش در خدمت
استاد ابوالحسن خان صبا ، در كنار ایشان به تعلیم شاگردان پرداخت و در كلاس آزاد
موسیقی آن زمان در حقیقت سمت استادیار را به عهده داشت ، پس از فوت آن شادروان نیز
در هنرستان عالی موسیقی ملی ، كار تعلیم ویولون شاگردان را به عهده داشت . علی
تجویدی به حق یكی از بزرگترین آهنگسازان معاصر این سرزمین است كه شاهكارهای بیشماری
در پهنه هنر موسیقی از خود به یادگار بر جای نهاده ، ترانه های پرآوازه و دلنشین او
كه در آرشیو برنامه های " گلها" ضبط و نگاهداری شده یكی از میراث های گرانبهای
هنر این مرز و بوم است .
ترانه هایی چون : " مرا عاشقی شیدا" ، " شیرین بر" ،
" آزاده ام" ، " آتش كاروان" ، " نه همزبانی" ، " دیدی كه رسوا شد دلم"
، " صبرم عطا كن" ، " پشیمانم" و صدها ترانه پر آوازه و پربار دیگر كه هر یك
یادآور خاطره یی از گذشته های هنری این استاد ارجمند است . آثاری كه نمایانگر
استعداد شگرف و متعالی او در هنر آهنگسازی است كه یاد آن هیچگاه از خاطر هنردوستان
و شیفتگان عالم موسیقی اصیل ایرانی بیرون نخواهد شد . آهنگ جالب و جاودانی وی كه
در مایه سه گاه با شعر خانم منیره طاها با صدای الهام بخش زنده یاد غلامحسین بنان
در گلهای رنگارنگ شماره 190 به نام " مرا عاشقی شیدا ، فارغ از دنیا ، تو كردی ؛
مرا عاقبت رسوا ، مست و بی پروا ، تو كردی ، تو كردی" . اجرا شده یكی دیگر از
گنجینه های موسیقی ایران است استاد تجویدی در سوگ صبا استادش آهنگی ساخت كه در
گلهای رنگارنگ شماره 173 با صدای خانم مرضیه و شعر معینی كرمانشاهی در سه گاه ساخت
و پخش شد كه مضمون آن چنین است :
چه صبایی چه صبایی
/ صفای این گلها بودی
/ چه صبایی چه صبایی
/
چراغ بزم ما بودی
/
تو كه صاحب نظری
/ ز وفا باخبری
/ از یاران پا چرا كشیدی باز آ ......
تجویدی اقدام به نوشتن یکی از دستگاه های
موسیقی ایرانی بر اساس بداهه نوازی که خود مبتکر آن بوده کرده است که اثری نفیس و
ارزشمند و خدمتی بزرگ به موسیقی ملی و اصیل ایران میباشد.امید است خداوند بزرگ او
را در فراهم آوردن این گونه آثار توفیق خدمت عنایت فرماید / زیرا موسیقی نیاز
تاریخی انسان از آغاز تا ابدیت نخواهد بود.
استاد علی
تجویدی پس سال ها تلاش بی وقفه و بعد از خلق آثاری جاویدان ، در آخرین روزهای سال
(1384) چشم از جهان فروبست و به دیار باقی شتافت.
آثار مشهور استاد :
استاد تجویدی را می توان بهترین تصنیف ساز تاریخ ایران نامید چون اگر درباره
زیباترین تصنیف های ایران از مردم نظر سنجی کنید پس از بررسی متوجه خواهید شد
آهنگساز بیشتر آنها استاد تجویدی می باشد برای اثبات این موضوع به فهرستی 40 تصنیفی
که توانستم از آثار استاد گرد آوری کنم دقت کنید، در این فهرست به ترتیب نام تصنیف
، دستگاه ، ترانه سرا ، خواننده تا آنجایی که اطلاع داشتم گنجانیده شده است .
- وفا با تو ای مه روا نبود - شور- رهی معیری - حمیرا
- دیدی که رسوا شد دلم - دشتی - رهی معیری - مرضیه
- برتربت حافظ - نیر سینا - دلکش
- کو یاری تا به دیارم برساند - چهارگاه - معینی کرمانشاهی - دلکش
- عاشق شیدا من واله و رسوا من - اصفهان - پرویز خطیبی - کوروس سرهنگ زاده
- چه خوش سوزی ای عشق - دشتی - معینی کرمانشاهی
- عشق خود حاشا مکن - سه گاه - معینی کرمانشاهی - مرضیه
- از برت دامن کشان رفتم ای نامهربان - شوشتری - معینی کرمانشاهی - مرضیه
- می گذرم ز برای تو از جان می گذرم - چهارگاه - بیژن ترقی - دلکش
- آشفته حالی - شور - معینی کرمانشاهی - دلکش
- آتشین روی و سیمین تنی - همایون - رهی معیری - مرضیه
- رفتم و بار سفر بستم - دشتی - نواب صفا - هایده
- خاطره یک شب - چهارگاه - معینی کرمانشاهی
- سنگ خارا - بیات کرد - معینی کرمانشاهی - مرضیه
- آمد آمد با دلجویی - اصفهان - معینی کرمانشاهی - دلکش
- کودکی - مرکب خوانی - معینی کرمانشاهی - دلکش
- پشیمانم شدم - معینی کرمانشاهی - دلکش
- آتشی ز کاروان به جا مانده - شور - بیژن ترقی - دلکش
- قسمت من - سه گاه - معینی کرمانشاهی - دلکش
- سفر کرده - چهارگاه - معینی کرمانشاهی - دلکش
- بازگشته - اصفهان - معینی کرمانشاهی - دلکش ( سفر کرده و بازگشته مکمل یک سرگشت
در دو ترانه جداگانه هستند - معینی کرمانشاهی )
- بگو که هستی بگو - شور- بیژن ترقی - دلکش
- بدرقه - افشاری - بیژن ترقی - دلکش
- بسوزان نامه هایم را بسوزان - عبدالله الفت - سیمیم غانم
- ای بهار من - چهارگاه - منیر طه
- مرا عاشقی شیدا - سه گاه - منیر طه - بنان
- چه می شد رها بودم - شوشتری - معینی کرمانشاهی
- آرزو گم کرده - دشتی - رهی معیری
- سرگردان - اصفهان - بیژن ترقی
- بگذشته - اصفهان - معینی کرمانشاهی - دلکش
- از ما گذشت - چهارگاه -شهرآشوب - دلکش
- سوز و ساز - سه گاه - منیر طه
- هستی سوز - ابوعطا - نواب صفا - دلکش
- صبرم عطا کن - سه گاه - بیژن ترقی - حمیرا
- شبهای من - سه گاه - نیر سینا
- یادت می آید - همایون - معینی کرمانشاهی - دلکش
- جدایی - دشتی - معینی کرمانشاهی - دلکش
- به پاس محبت - ماهور - معینی کرمانشاهی - دلکش
- پشیمانم - همایون - بیژن ترقی - حمیرا
- دل خرابه - گلپایگانی
درباره علی تجویدی بیشتر بخوانید:
یادی از استاد تجویدی و معرفی برخی دیگر از
آثار وی
شنیدنی ها
1
معروفترین آثار استاد علی تجویدی را از
اینجا بخوانید و بشنوید
آزاده
با
صدای هایده
 (5:54)
با آنکه همچون اشک غم بر خاک ره
افتاده ام من
با آنکه هر شب ناله ها چون مرغ شب سر داده ام من
در سر ندارم هوسی، چشمی ندارم به کسی، آزاده ام من
با آنکه از بی حاصلی سر در گریبانم چو گل
شادم که از روشن دلی پاکیزه دامانم چو گل
خندان لب و خونین جگر مانند جام باده ام آزاده ام من
یا رب چو من افتاده ای کو؟
افتاده آزاده ای کو
تا رفته از جانم برون سودای هستی
آسوده ام آسوده از غوغای هستی
گلبانگ مستی آفرین همچون رهی سر داده ام من
مرغ شباهنگم ولی در دادم غم افتاده ام من
خندان لب و خونین جگر مانند جام باده ام آزاده ام من
خواننده : هایده(معصومه دَدِ والا)
آهنگساز : استاد علی تجویدی
شاعر : استاد رهی معیّری
دستگاه : سه گاه
دیدی که رسوا شد
دلم
با صدای مرضیه
(6:33)
دیدی که رسوا شد دلم
~ غرق
تمنّا شد دلم
دیدی که من با این دل ~
بی آرزو عاشق شدم
با آن همه آزادگی ~
بر زلف او عاشق شدم
ای وای اگر صیاد من ~ غافل
شود از یاد من ~ قدرم نداند
فریاد اگر از کوی خود ~
وز رشته گیسوی خود ~ بازم رهاند
دیدی که رسوا شد دلم ~
غرق تمنّا شد دلم
در پیش بی دردان چرا ~
فریاد بی حاصل کنم
گر شکوه ای دارم ز دل
~ با یار صاحبدل کنم
وای، به دردی که درمان ندارد ~
فتادم به راهی که پایان ندارم
از گل شنیدم بوی او ~
مستانه رفتم سوی او
تا چون غبار کوی او ~
در کوی جان منزل کنم
وای، به دردی که درمان ندارد ~
فتادم به راهی که پایان ندارم
دیدی که رسوا شد دلم
~ غرق تمنّا شد دلم
دیدی که در گرداب غم ~
از فتنه گردون رهی،
افتادم و سرگشته چون
~ امواج دریا شد دلم
دیدی که رسوا شد دلم ~
غرق تمنّا شد دلم
خواننده :
مرضیه
آهنگساز : استاد علی تجویدی
شاعر : استاد رهی معیّری
آهنگ در مایه : دشتی
صبرم عطا کن
با صدای حمیرإ
(7:23)
خدایا تو خود این وجود مرا
~ سراسر همه تار و پود مرا
به عشق و مستی سرشتی اگر
~ یا غم عشق او از سرم کن به در
یا که صبرم عطا کن
~ یا نصیبم نما بینمش یک نظر،
یا که دردم دوا کن
* * *
چرا به نگاهش به چشم سیاهش ~ تو
این همه مستی دادی
اگر همه مستی، تو هستی مارا ~ به باده پرستی
دادی
حالا که جز غم نصیبم ندادی
~ راهی به کوی حبیبم ندادی
صبرم عطا کن،
دردم دوا کن
چرا تو به جای وفا و محبت
~ به او رخ زیبا دادی
به او سر زلف شکسته برای ~
شکسته دل من دادی
عمر ی در این سودا به سر بردم خدایا
دور از لبش چون غنچه خون خوردم خدایا
حالا که جز غم نصیبم ندادی
~ راهی به کوی حبیبم ندادی
صبرم عطا کن،
دردم دوا کن
خواننده : حمیرا
آهنگساز : استاد علی تجویدی
شاعر : استاد رهی معیّری
دستگاه : سه گاه
مرا عاشقی شیدا
با
صدای استاد بنان
(8:22)
مرا عاشقی شیدا
~ فارغ از دنیا
توکردی، تو کردی
مرا عاقبت رسوا
~ مست و بی پروا
تو کردی، تو کردی
نداند کس، جانا،چه کردی
~ چه ها کردی با ما چه کردی
دوچشمم چو دریا، در افشان ~ گهر زا تو
کردی، تو کردی
روان از چشم ما، گهرها دریاها، تو کردی، تو کردی
نه یک دم از جورت فغان کردم ~ نه دستی سوی آسمان
کردم
منم اکنون چون خاک راهی
~ غباری در شام سیاهی
اگر مهری رخشد تو آن مهری ~ اگر ماهی تابد،
تو آن ماهی
اگر هستی پاید، تو هستی
~ اگر بودی باید تو بودی
بی لطف و صفا، باشد به خدا، بی تو هستی ها
از دیدارت، از رخسارت، ای جان بینم، سرمستی ها
شمیم روح افزایی
مشکی، عودی، چنگی رودی
خواننده : استاد بنان
آهنگساز : استاد علی تجویدی
شاعر : منیره
دستگاه : سه گاه
سال افرینش :1334
گلهای رنگارگ شماره : 190
آشفته حالی
با صدای دلکش
(6:08)
این همه آشفته حالی
~ این همه نازک خیالی
ای به دوش افکنده گیسو ~
از تو دارم، از تو دارم
این غرور عشق و مستی ~
خنده بر غوغای هستی
ای سیه چشمِ سیه مو
~ از تو دارم، از تو دارم
این تو بودی
~ کز ازل خواندی به من
~ درس وفا را
این تو بودی
~ کاشنا کردی به عشق
~ این مبتلا را
من که این حاشا نکردم ~
از غمت پروا نکردم
دین من دنیای من
~ از عشق جاویدان تو رونق گرفته
سوز من، سودای من
~ از نور بی پایان تو رونق گرفته
من خود آتشی که مرا
~
داده رنگ فنا می شناسم
من خود شیوه نگه
~ چشم مست تو را می شناسم
دیگر ای برگشته مژگان ~
از نگاهم رو مگردان
این همه آشفته حالی
~ این همه نازک خیالی
ای به دوش افکنده گیسو ~
از تو دارم، از تو دارم
این غرور عشق و مستی ~
خنده بر غوغای هستی
ای سیه چشمِ سیه مو
~
از تو دارم، از تو دارم
خواننده : دلکش(عصمت باقرپور)
آهنگساز : استاد علی تجویدی
شاعر : رحیم معینی کرمانشاهی
دستگاه : شور
سنگ خارا
با صدای مرضیه
(5:23)
جای آن دارد که چندی
~ هم، ره صحرا بگیرم،
سنگ خارا را گواه ِ
~ این دل شیدا بگیرم
موبه مو دارم سخنها
~ نکته ها از انجمنها
بشنو ای سنگ بیابان
~ بشنوید ای باد و باران
با شما همرازم اکنون
~ با شما دمسازم اکنون
شمع خود سوزی چو من ~ در میان انجمن
گاهی اگر آهی کشد
~ دلها بسوزد
یک چنین آتش به جان
~ مصلحت باشد همان
با عشق خود تنها شود
~ تنها، بسوزد
من یکی مجنون دیگر ~
در پی لیلای خویشم
عاشق این شور حال
~ عشق بی پروای خویشم
تا به سویش ره سپارم ~
سر ز مستی بر ندارم
من پریشان حال و دلخوش ~ با همین دنیای خویشم
خواننده : مرضیه
آهنگساز : استاد علی تجویدی
تنظیم : روح الله خالقی
شاعر : رحیم معینی کرمانشاهی
آهنگ در مایه : دشتی
سال افرینش : آهنگ1337، ترانه 1340
گلهای رنگارگ شماره : 261
شنیدنی ها 2
بخش دیگری از آثار علی تجویدی را از
اینجا بشنوید:
( آتش کاروان / کودکی / پشیمانم / رفتم و بار سفر بستم / سروش
آسمانی )
با سپاس از سایت هارمونیا ،
وبلاگ گلها و
دوستانی که ما را در تهیه مطالب این بخش یاری کردند
لینک های مربوط به موضوع
|
